Od 2,4 mln lat trwa okres zwany czwartorzędem. Dzielimy go na plejstocen oraz holocen. Ten ostatni rozpoczął się około 10 tys. lat temu. W plejstocenie decydujący wpływ na kształtowanie krajobrazu ziem polskich miały duże wahania klimatyczne, które wyrażały się w zmianach temperatury i wilgotności, ewolucji kierunków przepływu prądów morskich oraz ruchów mas powietrza.
Poznanie dawnego klimatu możliwe jest dzięki badaniom nawarstwień powstających na lądach, w morzach oraz w lodowcach Grenlandii i Antarktydy. Im dłużej trwał dany rodzaj klimatu, tym grubsze są charakterystyczne dla niego warstwy odkładających się szczątków mineralnych i biologicznych. W ten sposób możemy w przybliżeniu zrekonstruować kolejność wahań klimatu, określić czas ich trwania oraz wyróżnić okresy jego względnej stabilizacji lub nasilonej zmienności.
Niektóre z okresów zimnych były tylko suche, bez opadów śniegu, a tym samym bez zlodowaceń. Inne wiązały się ze znacznym wzrostem wilgotności, wielkimi opadami śniegu i powstaniem lodowców. Wielkie okresy zimne nazywamy glacjałami, a ciepłe - interglacjałami. Mniejsze wahnięcia klimatyczne określa się mianem stadiałów (zimne) i interstadiałów (ciepłe).
C – Klimat – makroszczatki i pyłki roślin
Pyłki roślin umożliwiają rozpoznanie warunków klimatycznych.
Rośliny zimnolubne: bylica, brzoza, sosna;
Rośliny ciepłolubne: leszczyna, wiąz, sosna
Drewno kopalne wiązu
Drewno kopalne topoli
