• EN
  • DE

Ujeździec Wielki

Dawne nazwy miejscowości: Ujesdicz – 1223, Ujezdec i Uiezdek – 1224, Ujesczecz – 1236, Uyesdcz – 1266, Ujasch – 1410, Uges – 1431, Oyeszdzetz – 1449, Ujeschuetz Gross: 1740 – 1945; od 1945: Ujeździec Wielki.

Etymologia nazwy wsi: nieznana.

Historia wsi: miejscowość nabyta przez ksienię Gertrudę I dla trzebnickiego klasztoru w 1223 r. W 1266 r. przeniesiona na prawo niemieckie. Rozwinęła się z osady leśnej. Po reformacji większość mieszkańców należała do kościoła ewangelickiego, który miał swą parafię w Koniowie. Do czasów sekularyzacji wieś należała do klasztoru. Potem oczynszowane gospodarstwa chłopskie są zależne jedynie od fiskusa. W 1796 r. założono we wsi szkołę, początkowo w domu chłopskim – fundatorem jej uposażenia był klasztor w Trzebnicy.
Nowy budynek szkolny wzniesiono w 1879 r. W XIX wieku wieś była dwukrotnie zniszczona przez pożary. W końcu tego wieku działały w niej takie instytucje, jak: towarzystwo śpiewacze, kasa zapomogowa, straż pożarna, biblioteka szkolna i wiejska; funkcjonował też wzorcowy sad.
Układ przestrzenny: ulicówka, której układ pozostaje niezmieniony od połowy XVIII w. – z zabudową zdominowaną stosunkowo rozległymi zagrodami typu frankońskiego. Przy skrzyżowaniu dróg rozległe zabudowania dawnego folwarku sołtysiego.
Północną granicę nawsia wyznacza struga zasilająca młyn w Przyborowie. Główna ulica wiejska przeprowadzona na osi wschód – zachód zachowała utrwalony po pożarach z drugiej połowy XIX w. wygląd drogi wysadzanej mieszanymi szpalerami drzew. W zabudowie przeważa typ budynku o jednej kondygnacji z dwuspadowym dachem o pokryciu ceramicznym; spotyka się także budynki o formach zbliżonych do domów miejskich – świadczy to o zamożności dawnych mieszkańców.

Zabytki architektury i budownictwa: domy mieszkalne nr:17, 27, 28, 51 – z końca XIX w.; nr: domy mieszkalne nr: 24, 26 (obecna Przychodnia Zdrowia), 30, 45, 52, 55 – z początku XX w.; budynek gospodarczy nr 30 – z końca XIX w.

Współczesne zasoby wsi: Pomnik Sybiraków, Zespół Szkół (Szkoła Podstawowa i Gimnazjum), zespół boisk „ORLIK”, drużyna sportowa „Sokół”, drużyna harcerska „Wypłosze”; Przychodnia Zdrowia, punkt apteczny, sklepy spożywcze; świetlica wiejska, plac zabaw; wodociąg; Zakłady Mięsne „Tarczyński S.A.”, OSP; działki pod zabudowę; międzynarodowy szlak rowerowy Adriatyk-Bałtyk, oznaczony w systemie tras Euro Velo jako R9.

Osobliwości przyrodnicze: lasy pełne grzybów; pomniki przyrody: dąb szypułkowy, robinia biała, lipa drobnolistna; rzekotka drzewna,
czajka (zamieszkuje podmokłe łąki i pola), łabędź niemy (na stawie), przepiórka (zamieszkuje pola uprawne) - objęte ścisłą ochroną gatunkową; bocian biały; sejmik żurawi; projektowany użytek ekologiczny „ŻABI STAW” (w południowej części wsi).

Od roku 2011 - Ujeździec Wielki cieszy się nowym placem zabaw, który jest ogromnym zainteresowaniem mieszkańców wsi.

Liczba mieszkańców - 335
Sołtys – Cecylia Rudownik