• EN
  • DE

Cerekwica

Nazwa wsi wskazuje, że już we wczesnym średniowieczu (XI/XII w.) istniał w tej miejscowości kościół. Przypuszczalnie był on drewniany, a w XV wieku zbudowano kościół murowany. W miejscowości znajduje się kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Wawrzyńca. Ostatnia przebudowa obecnego murowanego obiektu miała miejsce na przełomie XVIII i XIX wieku. W 1910 roku zbudowano dzwonnicę z trzema dzwonami (jeden z nich odlano po I wojnie światowej ku czci poległych na tej wojnie mieszkańców parafii Cerekwica). W czasie II wojny światowej zdjęto dwa dzwony, które przetopiono dla celów wojennych. Gruntowny remont fundamentów, ścian zewnętrznych kościoła i wieży przeprowadzono wiosną i latem 2002 roku. Sprzed wojny zachował się olejny obraz przedstawiający św. Wawrzyńca. Stacje drogi krzyżowej pochodzą z 1886 roku. Marmurowa chrzcielnica pochodzi z 1913 roku, wykonana została w Monachium. Okna witrażowe z postaciami apostołów Piotra i Pawła, zwiastowania NMP, Świętej Rodziny i Serca Jezusowego były wykonane we Wrocławiu w latach 1895-1903. Na uwagę zasługują także kapliczki przydrożne oraz cmentarz przykościelny z bramą w murze cmentarza oraz kaplicą grobową rodu von Doebschutz .W 2006 roku zostało odnowione wnętrze kościoła, w najbliższym czasie jest planowany remont zewnętrzny. W skład zespołu pałacowo-folwarcznego z połowy XIX w i początku XX w wchodzą budynki oficyny pałacowej, budynek ośmioraka, obora, park pałacowy. We wsi na uwagę zasługują także domy mieszkalne oraz budynek szkoły z początku XX w. Ciekawostką jest, iż na terenie miejscowości występują: miłorząb dwuklapowy, cis pospolity oraz 4 dęby szypułkowe, które są pomnikami przyrody.

Dawne nazwy miejscowości: Cireuice – 1155 r., Cirquich – 1203 r., Czirczwicza – 1228r., Cerequiz – 1243, 1245, Cerqic – 1251r., Czerequicz – 1252r., Cerekwiz – 1261r., Cyrquicensi – ok. 1300r., Cyrekwicz – 1301r., Cirquicz – 1326r., Czereqiucz – 1334r., Cirkowicz – 1417r., Cirekowitz – 1579r., Zirckwitz – 1638r., Zirckvitz – 1743r., Zirkwiz – 1785r., Potem Zirkwitz do 1945 r., odtąd Cerekwica.

Etymologia nazwy wsi: Odsłowiańskiego wyrazu cyrkiew, cerkiew – oznaczającego świątynię katolicką i dopero wtórnie od XVI w. – świątynię obrządu prawosławnego. Panuje tu zasadnicza zgodność badaczy polskich i niemieckich. Rospond nadmienia ponadto, iż wyraz ten jest zapożyczeniem z germańskiego kyriko – stąd dzisiaj – Kirche.

Historia wsi i dóbr:
W 1155 r. m8iejscowość wymieniana pośród dóbr biskupich, następnie w latach 1208 i 1218 – w związku z prawem targowym (pomiędzy r. 1137 a 1146 nast. nastąpiło przeniesienie prawa targowego z trzebnicy do Cerekwicy). Jako założona na prawie średzkim (część badaczy podaje prawo niemieckie – np. Weczerka) i jako taka wymieniana w dokumencie z 1264 r. Założycielem był zapewne Bertold, ojciec czynnego w Zawoni sołtysa Heinricha. Biskup jednakże przy lokacji zastrzegł sobie wójtostwo, a następnie sprzedał wraz z sołectwem i 4 łanami sołtysowi Michaelowi von Schmarkow (lub Schmartsch). Już w momencie lokacji istniał tutaj należący do biskupa folwark. Kościół pw. Św. Wawrzyńca, który również już istniał, podlegał dziekanatowi katedralnemu we Wrocławiu. Tak więc w XIV w. Cerekwica składała się z miasta (osady targowej), dóbr kapituły katedralnej i wspomnianego kościoła, który z końcem tego stulecia przeszedł pod zwierzchnictwo Trzebnicy. W następnym czasie proces rozwoju miejscowości została zahamowany, zapewne z uwagi na bliskość konkurencyjnej Trzebnicy, tak iż w 1740 r. figurując jeszcze jako osada targowa staje się w końcu wsią. Na dobrach szlacheckich wzniesiona została w 1864 r. przez rodzinę von Debscheutzów siedziba, która przeszła następnie w ręce von Ballestremów; obecnie nie istnieje, zachowała się jedynie towarzysząca jej oficyna.

Podsumowując: dobra w Cerekwicy znajdowały się do 1810 r. w rękach biskupich, następnie - do 1900 – w posiadaniu rodziny von Debachuetz, a później von Ballestremów. W 2 poł. XIX w. szlacheckich figurują również w spisach dobra chłopskie, w posiadaniu Paula von Salisch i w rękach tej rodziny pozostają (dzierżawione czasowo przez Heinricha von Schelinhę) wchodząc w skład majoratu Jaszyce do 1945 r. Cegielnię z przyległościami – ok. 80 ha, nabył ok.1884 r. niejaki Louis Casper.

Układ przestrzenny wsi:
Cerekwica reprezentuje typ układu wielodrożnego. Folwark i założenie parkowe znajdują się w widłach głównej drogi wiejskiej i cieku wodnego, który stanowi naturalną granicę parku od strony wschodniej. Postromantyczne założenie parkowe jest w dużym stopniu zniszczone, pozostały tylko ślady ruin pałacu. Zdewastowany jest układ wodny w jarze – ślady kaskad, przepustów, mostów. Układ kompozycyjny parku czytelny, chociaż rozpoczęto zalesienie polan – topola i jesion, starodrzew parkowy bardzo cenny – platyny, dęby, miłorząb dwuklapowy, cyprysik, cisy, daglezje, świerki. Strefą ochrony konserwatorskiej należy objąć kościół i cmentarz z kaplicą oraz założenie parkowe z oficynami i zachowanym w dużej części folwarkiem.

Liczba mieszkańców – 392
Sołtys – Edward Sikora